Nederlands onderzoek: de meeste CO2-certificaten leveren niets op — wat dit betekent als je nu koopt

In september 2026 wijdde de dagelijkse NOS-podcast De Dag een aflevering aan onderzoeksjournalist Mira Sys van Follow the Money, die samen met Ties Gijzen het boek Wie betaalt mag vervuilen schreef. Hun onderzoek stelt dat meer dan 80% van de onderzochte CO2-projecten de beloofde uitstootreductie niet waarmaakt, en dat dertig jaar CO2-compensatie per saldo weinig meetbaar klimaatvoordeel heeft opgeleverd. Beluister de aflevering hier.

Geen incident — een patroon

We schreven eerder al over het Guardian/Die Zeit-onderzoek uit 2023 naar Verra's regenwoudcertificaten, dat concludeerde dat de meeste onderzochte certificaten waarschijnlijk geen echte reductie vertegenwoordigden. Sys en Gijzen trekken de conclusie breder: het probleem zit niet bij één register of projecttype, maar loopt door de hele geschiedenis van de vrijwillige CO2-markt. We kunnen hun cijfer van 80% niet zelf verifiëren — we hebben het boek niet volledig gelezen, en verschillende onderzoeken naar deze markt gebruiken verschillende methodes en komen tot verschillende uitkomsten — maar de richting van de bevinding komt overeen met alles wat er sinds 2023 over deze markt is gerapporteerd, en we vinden het verplichte kost als je overweegt certificaten te kopen.

Wat dit betekent als je nu koopt

Het betekent niet dat compenseren waardeloos is — het betekent dat "gecertificeerd" en "geregistreerd" op zichzelf niet genoeg zijn, en dat al een tijd niet meer zijn. De echte waarde van een certificaat hangt af van details die de meeste kopers nooit zien: hoe conservatief de baseline van het project is, hoe wordt omgegaan met het risico dat de opgeslagen CO2 later alsnog vrijkomt (omkeringsrisico), en of een onafhankelijke partij het project heeft herbeoordeeld tegen actuele standaarden — niet alleen het proces van het register zelf. Dat zijn precies de vier dingen die onze Core Score zichtbaar maakt — permanentie, lekkage-risico, verificatiekwaliteit, en voordelen voor gemeenschap en biodiversiteit — naast de grootste open onzekerheid per project, in plaats van één geruststellend getal.

Wat we er zelf aan doen

We linken dit soort onderzoek zelf, ongevraagd, omdat een marktplaats die je alleen het goede nieuws laat zien geen marktplaats is waar je je geld aan zou moeten toevertrouwen. Voor de mechaniek erachter, zie hoe we scoren en begrijp de risico's.

De drie voorbeeldprojecten die nu op OpenCarbon staan zijn placeholders terwijl we echte, register-geverifieerde projecten aan boord nemen. Zie onze pagina over vertrouwen & transparantie voor wat er verandert zodra ze live gaan.